Carla Stalmans: Peruviaanse pattaten
De aardappel is van origine van de Andes. In de Andes wonen echter de meest arme mensen van het continent. In Huancavelica, het armste deel van Peru, leeft 88% van de bevolking in armoede. Haast 75% daarvan leeft in extreme armoede.
De aardappel
Men veronderstelt dat de komende drie decenia de wereldbevolking met een gemiddelde van 100 miljoen mensen gaat groeien. Daarvan situeert zich 80% in ontwikkelingslanden waardoor de intense druk wat betreft grond, water en natuurlijke rijkdommen nog gaat toenemen. Het probleem van voedseltekort initieert een keten van ondervoeding, chronische gezondheidsproblemen, armoede, intra-en internationale migratie.
Het is evident dat landbouw een van de belangrijkste uitdagingen is. Onder de landbouwgewassen speelt de aardappel een belangrijke rol. Natieve aardappelen hebben buitengewone kwaliteiten waaronder superieure voedingswaarde, hoge DS-gehalte en antioxidanten en een grote verscheidenheid aan reducerende suikers. De consumenten van de nationale en de internationale markt kennen het bestaan van de grote diversiteit aan aardappelen, hun hoge voedingswaarde, hun kwaliteit en hun grote potentieel in de agro-industrie niet. De potentiële vraag voor deze producten en de mogelijkheid om een markttak te ontwikkelen kan voor een verbetering van het leven van de Andes-boeren zorgen.
Chuño
Het proces van biodiversiteitverlies op niveau van cultivars en variëteiten van natieve aardappelen, ook genetische erosie genoemd, is een bedreiging. Een mengelmoes van factoren van sociale, culturele, economische en fysische aard spelen een rol bij de door boeren gedreven in-situ conservatie. Zo worden bittere aardappelen geteeld voor het maken van chuño (gevriesdroogde aardappelen), natieve aardappelen worden gebruikt voor het betalen van boeren die helpen in de oogst (ayni).
Factoren die genetische erosie in de hand werken zijn de toenemende druk van bepaalde plagen en ziektes, de zwakke rendabiliteit en de lage marktwaarde van natieve aardappelen. Een andere factor die genetische erosie in de hand werkt is de markt, de markt eist een grote homogeniteit in grootte, vorm en kleuren. Belangrijke gebieden in de Andes hebben geleden onder deze tendens, de boeren in deze gebieden telen verbeterde rassen om te verkopen op de markt.
Buitengewone kwaliteiten
Andere boeren blijven natieve aardappelen telen omwille van resistentie tegen vorst en plagen, het hoge DS- gehalte, de smaak, de voedingskwaliteit, meervoudig gebruik,… . Deze boeren zijn echter de armste, ze produceren natieve aardappelen voor eigen consumptie en voor ruil met andere boeren en telen hybride variëteiten voor de markt.
Natieve aardappelen hebben buitengewone kwaliteiten waaronder superieure voedingswaarde, hoge DS-gehalte en antioxidanten en een grote verscheidenheid aan reducerende suikers. De consumenten van de nationale en de internationale markt kennen het bestaan van de grote diversiteit aan aardappelen, hun hoge voedingswaarde, hun kwaliteit en hun grote potentieel in de agro-industrie niet. De potentiële vraag voor deze producten en de mogelijkheid om een markttak te ontwikkelen kan voor een verbetering van het leven van de Andes-boeren zorgen.
CIP (el Centro Internacional de la Papa), NEIKER (Instituto Vasco de Investigacion y Desarrollo Agrario), INIA-Peru (el Instituto Nacional de Investigacion Agropecuaria) en INIA-Españ hebben een project opgestart om de natieve aardappel aantrekkelijk te maken voor de markt en de industrie. Om dit mogelijk te maken wordt de agrobiodiversiteit en de kennis van de traditionele boeren gekarakteriseerd, het agronomisch, het voedings en het commercieel potentieel geëvalueerd, het commercieel potentieel voor nationale en internationale markten gedetermineerd en de wetenschappelijke capaciteit verhoogd.