Facebook Pixel Coronacrisis zet mantelzorgers onder druk - Hogeschool Gent
Foto Coronacrisis zet mantelzorgers onder druk

Coronacrisis zet mantelzorgers onder druk

C

Coronacrisis zet mantelzorgers onder druk

HOGENT en Steunpunt Mantelzorg lanceerden midden mei een online bevraging bij mantelzorgers die peilde naar hoe zij deze coronaperiode beleven. De eerste resultaten geven aan dat tweederde van de mantelzorgers de coronaperiode als zwaarder ervaart dan voordien en meer dan de helft besteedt meer tijd aan de mantelzorg. Dat heeft deels te maken met het verminderen van de professionele hulp en van de contacten met het eigen netwerk van de zorgvrager.

Er werkten 656 mantelzorgers mee aan de bevraging. De meerderheid daarvan zorgt voor een ouder (48%), een partner (25%), of een kind met een zorg- of ondersteuningsnood (14%). Van de respondenten verleent 86% zorg in de thuissituatie, bij 14% woont de persoon in een residentiële voorziening. De impact van de coronacrisis blijkt groot. Het takenpakket van mantelzorgers is stevig toegenomen, terwijl professionele ondersteuning en hulp uit het eigen netwerk verminderde.

Uit de resultaten blijkt dat meer dan de helft van hen meer tijd besteedt aan de zorg voor een naaste. Die tijd gaat vooral naar emotionele ondersteuning, huishoudelijke hulp, verzorging, de planning en coördinatie van de zorg, en de ondersteuning bij dagactiviteiten of zinvolle daginvulling. Het valt op dat 11% zelf meer verpleegkundige of medische taken opneemt dan voor de start van de coronacrisis.

Tweederde van de  deelnemers geeft aan de mantelzorg nu zwaarder te vinden dan voor de coronacrisis. Slechts 8% vindt de zorg minder zwaar. Mantelzorgers hebben vaker dan gewoonlijk het gevoel constant onder spanning te staan (56%) en slecht te slapen of wakker te liggen door kopzorgen (45%).

Minder ondersteuning

Tijdens de lockdownperiode viel een deel van de professionele ondersteuning weg. In het bijzonder konden mensen minder een beroep doen op dagopvang, poetshulp en kinesitherapie, en waren er minder contacten met huisarts en specialisten. Opmerkelijk is dat 44% van de mantelzorgers de professionele hulp voor de zorgvrager tijdens deze periode als onvoldoende ervaart.

Door de coronamaatregelen is voor een belangrijke groep ook de hulp uit het eigen netwerk sterk verminderd. Respectievelijk 25% en 32% ervaart onvoldoende emotionele en praktische steun uit de eigen omgeving. Hoe zwaar dit valt, blijkt uit de toelichting die verschillende mensen gaven. Zo zegt een mantelzorger: “Ik heb zelf 3,5 weken geworsteld met corona, mijn man die dementie heeft kon niet voor mij zorgen. Er was geen eten in huis waardoor ik 4 kilo ben afgevallen.”

Bij een kleine groep is er wel extra hulp van buren of familie gemobiliseerd.

Bezorgd om de zorgvrager

De motivatie en voldoening halen mantelzorgers onder andere uit de relatie met de persoon voor wie ze zorgen: meer dan 8 op 10 geven aan dat het zorgen voor een naaste hen een goed gevoel geeft, al is dit ook bij 1 op 5 minder het geval dan voor de coronacrisis. De relatie met de zorgvrager wordt door 16% als slechter ervaren dan voor de coronacrisis, en verbeterde bij 10%. 

Mantelzorgers stellen vast dat de persoon voor wie ze zorgen vaker in de put zit, dat er meer sprake is van geheugenproblemen, en dat hij of zij meer beslag legt op hun tijd met hulpvragen. Het feit dat de zorgvrager minder goed in zijn vel zit, denk bijvoorbeeld aan een kind met beperking dat zijn of haar lief niet mag knuffelen of kussen, kan de grotere belasting bij mantelzorgers mee verklaren. Ook is er de angst om ziek te worden: iets meer dan 8 op 10 mantelzorgers is bang dat de persoon voor wie ze zorgen besmet wordt met COVID-19.

Algemeen zien we bij de deelnemers aan de bevraging een sterke toename van beeldbellen en telefoneren met hun sociale netwerk.  20% telefoneert vaker met de zorgvrager en 9% is (meer) met hem of haar beginnen beeldbellen. Johanna Van Lerberge (84) kreeg een tablet via zorgorganisatie i-mens, die in een samenwerking met AG Insurance beeldbellen in een thuissituatie mogelijk maakte. “Ik kan filmpjes en foto’s zien. Ik kan iets drinken met mijn beste vriendin en babbelen. Of ik zie mijn zoon en schoondochter in hun tuin. Zo kan ik een beetje meegenieten.” Ondertussen kan ze haar tablet niet meer missen.

Werk-zorg-leven balans verstoord

Een kwart van de mantelzorgers met betaald werk ervaart de combinatie van de zorg met hun werk in deze periode als moeilijk. Ook de combinatie met ontspanningsactiviteiten en sociaal leven loopt moeilijker. Terwijl dit voor sommigen net een periode is waarin ze meer wandelen, fietsen, lezen. De coronamaatregelen gaven voor een aantal mantelzorgers meer rust en ruimte om voor zichzelf te zorgen: “Deze coronatijd heeft me rust gebracht en maakte mijn dagen en weken overzichtelijk. Ik kreeg meer ruimte. Nu alles stilletjes aan weer op gang komt, kom ik weer meer onder spanning omdat er weer meer verplichtingen komen”, getuigt iemand. Een minstens even grote groep zegt dat ze minder vaak ontspanningsactiviteiten doen dan ervoor.  Mogelijk heeft dit te maken met het zoveel mogelijk willen beperken van contacten buitenshuis om besmetting te vermijden.

Ondersteuningsnoden

Algemeen geven mantelzorgers aan nood te hebben aan meer emotionele steun, praktische ondersteuning, informatie en advies. Ook klinkt de nood aan meer erkenning en waardering. Van degenen met betaald werk, geeft 17% aan dat ze nood hebben aan verlof om de zorg op te kunnen nemen. De combinatie met betaald werk komt ook als aandachtspunt uit de open antwoorden naar voor. Zo geeft een deelnemer aan: “Als mantelzorger zouden we zolang mogelijk contacten moeten kunnen vermijden en volledig thuis moeten kunnen werken, zodat we de personen voor wie we mantelzorg doen maximaal kunnen beschermen tegen COVID-19-besmetting. Uiteindelijk zijn zij wel een kwetsbare doelgroep. Aangezien de fysieke ondersteuning nog langere tijd zal uitblijven, deels bewust omdat we het aantal contacten willen beperken, zal deze situatie nog lange tijd zwaarder zijn voor de mantelzorgers.”

Als ze vooruit blikken, denkt een kwart van de bevraagden de mantelzorg gemakkelijk te kunnen volhouden, 27% geeft aan dit eerder tot zeer moeilijk te kunnen volhouden.

 

Onderzoeksteam HOGENT

Benedicte De Koker, benedicte.dekoker@hogent.be - 0485 17 14 33 (eerste contactpersoon)

Deborah Lambotte, deborah.lambotte@hogent.be - 0474 03 77 85

Nico De Witte, nico.dewitte@hogent.be - 0486 94 85 93

 

Contactgegevens Steunpunt Mantelzorg

Naomi De Bruyne, naomi.debruyne@steunpuntmantelzorg.be - 0493 16 58 92

Sarah Pardon, , sarah.pardon@i-mens.be - 0470 458 394

www.steunpuntmantelzorg.be