Faculteit Mens en Welzijn

Campus Schoonmeersen
Valentin Vaerwyckweg 1 (auto, post)
Voskenslaan 270
9000 Gent
  +32 (0)9 243 20 01
  fmw@hogent.be

Faculteit Natuur en Techniek

Campus Schoonmeersen
Valentin Vaerwyckweg 1 (auto, post)
Voskenslaan 270 (voetgangers, openbaar vervoer)
9000 Gent
  +32 (0)9 243 27 00
  fnt@hogent.be

Faculteit Bedrijf en Organisatie

Campus Schoonmeersen
Valentin Vaerwyckweg 1 (auto, post)
Voskenslaan 270
9000 Gent
  +32 (0)9 243 22 00
  fbo@hogent.be

School of Arts

Campus Bijloke
J. Kluyskensstraat 2
9000 Gent
  +32 (0)9 267 01 00
  www.hogent.be/arts
  schoolofarts@hogent.be

ONDERZOEKSOPZET BOTS

Afbeelding Onderzoeksopzet BOTS

BOTS is een van de onderzoeksprojecten van het team Verstedelijking en Gemeenschapsvorming van de vakgroep sociaal werk van de Hogeschool Gent. Dit team bestudeert verstedelijking vanuit de samenhang tussen het perspectief van bewoners en gebruikers, sociaal werkpraktijken en van beleidsmakers in en rond de stad.

De centrale doelstelling was het concretiseren van een sociaal pedagogisch perspectief op stadsvernieuwing, dat eerder werd gelanceerd in het boek ‘Stadswijk in verandering. Lezen tussen stenen en mensen’[1], een resultaat het voorgaand onderzoeksproject ‘Gemeenschapsvorming in een veranderende stad’ (2009-2011). De ambitie van BOTS is tot een brede en duurzame beleidsbeïnvloeding te komen inzake planning en uitwerking van stadsvernieuwing. De onderzoekers willen beleid adviseren en stimuleren tot een geïntegreerde benadering van stadsvernieuwing vanuit een sociaal-pedagogisch perspectief, waarin stadsvernieuwing wordt opgevat als een gedeeld leerproces dat drie pijlers met elkaar verbindt: gebiedsanalyse, dialoog en integrale planning.

Deze doelstellingen wilden de onderzoekers waarmaken aan de hand van een beleidsondersteunend leertraject in samenwerking met ambtenaren die concrete beleidspraktijken van stadsvernieuwing mee aansturen. Aangezien we via eerder uitgevoerd onderzoek in Gent en Aalst reeds vertrouwd waren met de stadsvernieuwingsprojecten in Ledeberg (Gent) en Rechteroever (Aalst), kozen we er voor om met deze twee steden een intensieve samenwerking aan te gaan.

Volgende componenten maken deel uit van de onderzoeksmethodologie van BOTS:

Literatuurstudie, deelname congressen en praktijkbezoek

We laten ons als onderzoekers inspireren door ander onderzoek en theoretische kaders door nationale en internationale literatuur door te nemen rond stadsvernieuwing en daaraan verwante thema’s.

Daarnaast nemen we deel aan relevante studiedagen en congressen om op die manier ons eigen referentiekader te presenteren en er over in dialoog te gaan met anderen. Zo presenteerden we het uitgewerkte sociaal-pedagogisch reflectiekader op een sociaal werk congres in Slovenië en hadden we een informatiestand tijdens Eurocities 2013 in Gent. Literatuurstudie en congresdeelname vullen we aan met gerichte bezoeken aan steden (onder andere Berlijn en Rotterdam) waar we in dialoog gaan met beleids- en andere actoren over stad en stadsvernieuwing.

Focusgroepgesprekken

Een focusgroep is een onderzoekstechniek waarmee, door groepsinteractie, kwalitatieve gegevens verzameld worden over één of meerdere door de onderzoeker afgebakende thema’s. Het is een groepsinterview waarbij de rol van de onderzoeker en participanten niet beperkt blijft tot respectievelijk vragen stellen en antwoorden geven, maar wil gebruik maken van de interactie binnen de groep. De onderzoeker bepaalt de focus, brengt topics in, maar zijn rol blijft verder beperkt tot die van moderator.

Een selectie van actoren (voornamelijk uit stadsdiensten) die sterk betrokken zijn op respectievelijk het stadsvernieuwingsproject ‘Ledeberg Leeft’ en ‘Een nieuw centrum voor Aalst Rechteroever’ nam deel aan de focusgroepsgesprekken in Gent en Aalst in juni 2013.

De focusgroepsgesprekken hadden de bedoeling concretiseringen en inspiratie voor andere wijken en steden te vinden. Dit deden we door te reflecteren over het door ons gepresenteerde sociaal-pedagogisch perspectief op stadsvernieuwing in relatie tot de werkcontext en het beleidsdomein van de deelnemers en door de stand van zaken in de respectievelijke stadsvernieuwingsprojecten te bespreken.

 

Beleidsondersteunende leertrajecten

In deze leertrajecten werkten we intensief samen met twee ambtenaren uit Gent (Liesbeth Bultinck vanuit Stedelijke Vernieuwing en Nathalie De Smet vanuit Gebiedsgerichte Werking) en twee uit Aalst (Els Bonnarens vanuit Ruimtelijke Planning en Hannes Raes vanuit Gebiedsgerichte Werking). In nauwe samenwerking met deze duo’s onderzochten we hoe een sociaal-pedagogisch reflectiekader bruikbaar kan worden ingezet in een in ontwikkeling zijnde beleidspraktijk. Dit intensieve samenwerkingstraject bestond uit een aantal stappen die steeds in onderling overleg werden genomen.

In de eerste plaats werd gewerkt aan een concretisering van een sociaal-pedagogisch perspectief op stadsvernieuwing in pijlers, bouwstenen en richtinggevende en reflectieve vragen. Deze vertaalslag gebeurde op basis van de focusgroepsgesprekken en in nauwe samenwerking met de ambtenarenduo’s uit Gent en Aalst.

Daarnaast kozen we voor een actuele dynamiek binnen elk stadsvernieuwingsproject om concreet aan de slag te gaan met een sociaal-pedagogisch perspectief op stadsvernieuwing. In Ledeberg namen we het beleidstraject rond de nieuwe invulling van de Standaertsite onder de loep. In Aalst Rechteroever zowel het afgelopen kleinschalige project ‘BAM!Varkensmarkt’ als de lopende conceptstudietraject onder begeleiding van Architecture Workroom Brussels.

Aan beide beleidsprocessen toetsen we de betekenis af van het werken vanuit een sociaal-pedagogisch perspectief op stadsvernieuwing, waarbij we concrete beleidsvraagstukken als insteek nemen, maar deze ophangen aan het complexe stadsvernieuwingsproject als geheel. In een eerste stap maakten we samen een chronologisch beschrijvende situatieschets en probleemanalyse van elke case. Vervolgens analyseerden we de case aan de hand van een aantal cruciale vragen die opgenomen zijn in het Reflectiekader en formuleerden de onderzoekers per case een aantal uitdagingen. Elke case werd afgerond met een reflectie op deze uitdagingen en het aanreiken van beleidsaanbevelingen en inspiratiebeelden.

Stuurgroep

Tijdens het hele onderzoeksproces werd samengewerkt met een divers samengestelde stuurgroep die op geregelde tijdstippen samenkwam. Deze stuurgroep was een klankbord voor de onderzoekers en bood hen de gelegenheid om met andere onderzoekers en mensen van het terrein van gedachten te wisselen. Daarnaast had de stuurgroep ook een ondersteunende en adviserende rol: de onderzoekers legden vragen, knelpunten en beslissingen tijdens het onderzoeksproject voor aan de leden.

Samenstelling:

Greet De Brauwere - promotor
Griet Verschelden - co-promotor
Riet Steel - onderzoeker
Sven De Visscher - lector HoGent
Nicole Vanhoucke - praktijklector HoGent
Annick Verstraete - praktijklector HoGent
Joke De Wilde  - dienst onderzoek & dienstverlening FMW HoGent
Karlijn Franck - directie Onderzoek HoGent
Hannes Raes - Stad Aalst – Gebiedsgerichte werking – Strategische planning
Els Bonnarens - Stad Aalst – Ruimtelijke planning
Lieve De Stoop - Stad Gent – Buurtwerk
Liesbeth Bultinck - Stad Gent – Stedelijke vernieuwing
Els Lecompte - Stad Gent – Gebiedsgerichte werking
Linda Boudry - Kenniscentrum Vlaamse Steden
Toby Witte - Hogeschool Rotterdam
Mae Shaw - University of Edinburgh

[1] De Visscher, S.; De Brauwere, G.; Verschelden, G. (2013). Stadswijk in verandering. Lezen tussen stenen en mensen. Gent: Academia Press, p. 255.