Speelsheid als motor voor artistiek onderzoek.

Play is het centraal thema van de eerste editie van de Research Days van KASK & Conservatorium: een driedaags festival dat plaatsvindt op campus Bijloke van 18 tot 20 maart en waarin onderzoekers, kunstenaars, studenten en geïnteresseerden speelsheid onderzoeken in denken en doen – via een uitgebreid en gevarieerd aanbod aan performances, lezingen, panelgesprekken, installaties, workshops en interventies.

KASK & Conservatorium organiseert deze Research Days voor het eerst en het is dan ook een beetje koffiedik kijken hoe groot de interesse zal zijn en welke respons er zal volgen. "Maar eigenlijk is het feit dat we dit event organiseren, op zich al een succes", zegt Catherine Willems, coördinator van de The Body Plural, een van de vijf onderzoeksclusters die twee jaar geleden binnen KASK & Conservatorium werden opgericht. "De Research Days zijn een gemeenschappelijke organisatie van de vijf onderzoeksclusters en heel wat initiatieven zijn het resultaat van een samenwerking tussen onderzoekers uit verschillende clusters. Dat is op zich al een meerwaarde: onderzoekers leren elkaar en elkaars werk kennen, creëren samen en inspireren elkaar."

Maar behalve een driedaagse voor en door onderzoekers (van wie de grote meerderheid met een KASK & Conservatorium-link) moeten de Research Days ook een bron van inspiratie worden voor het werkveld en studenten: "We hebben dit evenement bewust tijdens de interdisciplinaire week van de studenten gepland, waardoor ze de ruimte krijgen om te participeren." 

Onderzoek in de kunsten

Onderzoek in de kunsten heeft een eigen karakter en dat komt tijdens de Research Days duidelijk tot uiting. "Naar bijdrage aan kennis en innovatie is er geen verschil met algemeen onderzoek, het specifieke aan onderzoek in de kunsten situeert zich in de gevraagde output", legt Catherine Willems uit. "Het maakproces, dat resulteert in een artistieke output, is cruciaal. Het onderzoek gebeurt steeds in relatie tot de makende, artistieke praktijk van de kunstenaar-onderzoeker en dat wordt zichtbaar in de artistieke output. Daarom zal eenzelfde onderzoeksvraag, wanneer die behandeld wordt door twee kunstenaars/onderzoekers, gegarandeerd een andere output geven."

Daarnaast is het kritisch bevragen van de eigen kunstpraktijk en de connectie met de buitenwereld inherent aan onderzoek in de kunsten. "De vraag wie we zijn als makende mens en hoe we naar gebeurtenissen in de maatschappij kijken: die zelfreflectie is evenzeer kenmerkend", zegt Catherine.  

Instabiliteit en verbeelding

Dat Play het centrale thema vormt van de Research Days, is geen toeval: "Speelsheid kan een motor kan zijn voor artistiek onderzoek", verduidelijkt Catherine. Tijdens het event kan je je laten meenemen op een performatieve wandeling langs de oude appelbomen van de Bijloke, ervaar een installatie waarin drie bezoekers samen luisteren in een gedeelde geluidswereld, of zie hoe een performance over struikelen en falen onverwacht ontroert. Van gesprekken over speelsheid als radicale kracht tot installaties over onze relatie met technologie en AI – drie dagen lang nodigen kunstenaars en onderzoekers je uit om te kijken, luisteren, wandelen, spelen en mee te denken.

Spelen is een manier om met de wereld om te gaan. Het vormt onze waarneming en ons denken. Tegelijk brengt spelen instabiliteit en verbeelding in die wereld: het opent een ervaringsveld dat niet vastligt, maar in beweging blijft. Binnen artistiek onderzoek kan speelsheid functioneren als mindset en als methode. Spelen wordt dan een kritisch instrument om ideeën te verkennen, aannames te bevragen en kennis te genereren. Wanneer onderzoekers en kunstenaars het speelse toelaten, benutten zij het disruptieve potentieel van onzekerheid en improvisatie om bestaande normen uit te dagen. 

Speelsheid krijgt vorm door beweging, materialen, plaatsen, sociale structuren, media en technologieën en context. Wanneer wordt een kunstwerk of een onderzoekspraktijk een speelse propositie? Wie krijgt ruimte om te spelen, en wie blijft uitgesloten? En hoe kan speelsheid functioneren als een open, mogelijkheden biedende oriëntatie die verder reikt dan normatieve kaders?

Vier inhoudelijke pijlers

Dergelijke vragen staan centraal op de Research Days. Het programma is opgebouwd rond vier inhoudelijke pijlers. Zij vormen de onderliggende structuur van het festival en weerspiegelen de denklijnen die de programmatoren hanteerden bij het samenstellen van het geheel. Tegelijk fungeren ze als een mogelijke leidraad door het programma zonder een vast parcours op te leggen.

Elke pijler brengt verschillende praktijken, perspectieven en vormen van onderzoek samen en mondt uit in een rondetafelgesprek waarin inzichten, vragen en spanningen expliciet met elkaar worden gedeeld. Een overzicht: 

Het volledige programma van de Research Days van KASK & Conservatorium kan je raadplegen op deze webpagina's: schoolofartsgent.be/symposium/research-days-2026.

Opgelet: voor workshops is inschrijving vereist.