Vezellandschappen: de bijdrage van vezelplanten aan de ontwikkeling van regeneratieve landschappen.
Een regeneratief landschap is een systeem dat verder gaat dan ‘duurzaam’: het streeft niet naar het beperken van schade, maar naar een actief herstel van natuurlijke processen en kringlopen. Het vertaalt zich in een benadering waarin bodemgezondheid, biodiversiteit en duurzame productiewijzen voorop staan, en er zoveel mogelijk hernieuwbare grondstoffen worden gebruikt. Bovendien besteden we aandacht aan de economische veerkracht en het sociale draagvlak. Hoe vezelplanten hierin een rol kunnen vervullen onderzoeken we in ons project.
Ontwerpend onderzoek is een beproefde methodiek waarmee we inzicht krijgen in de verschillende rollen van vezelplanten in regeneratieve landschappen. Het is een leeromgeving die toelaat om te zoeken naar integrale oplossingen, de koppeling te maken tussen verschillende schaalniveaus en uiteenlopende waardeketens. Mogelijke oplossingen kunnen snel worden getest via analyses, concepten, schetsen en ruimtelijke scenario’s. Het eindresultaat van het ontwerpend onderzoek zijn kansrijke toekomstbeelden over de rol die vezelplanten kunnen vervullen in het landschap.
Richtinggevende principes.
Op basis van een eerste verkenning hebben we vijf richtinggevende principes geformuleerd voor de ontwikkeling van regeneratieve vezelgewassen.
Gebruik ecologische kennis (bodem, water, biodiversiteit) als drager voor de toekomst.
Sluit aan bij lokale tradities en maakpraktijken.
Zoek naar meervoudig ruimtegebruik en meervoudige gewasbenutting.
Organiseer duurzame waardeketens met creatieve makers.
Begin klein, denk groot.
Via ontwerpend onderzoek in concrete gebieden willen we deze gaan toepassen, toetsen en verfijnen, samen met lokale gebiedspartners.
Gebiedscasus & living labs
We werken aan gebiedscasussen waar er een concrete vraag of ambitie leeft rond de teelt, oogst en/of de verwerking van vezels tot biobased materialen. Samen met de gebiedspartners gaan we op zoek naar meekoppelkansen tussen vezelteelten en ruimtelijke opgaven zoals waterberging, bodem- en natuurherstel, duurzame landbouw, recreatie en landschapsbeleving op de verschillende schaalniveaus. Bijzondere aandacht gaat naar het in kaart brengen van waardeketens in het gebied voor lokale grondstoffen en producten.
Om tot een optimale afstemming te komen tussen onderzoek en praktijk organiseren we living labs (levende laboratoria). Living labs zijn participatieve innovatieplatformen waarin co-creatie centraal staat. Doel is om diverse stakeholders – zoals landbouwers, ondernemers, onderzoekers, maatschappelijk middenveld en overheden samen te brengen in een gedeelde leeromgeving. In de dialoog tussen deze verschillende interesses ontstaat ruimte voor innovaties, verbindingen, gedeelde ambities en haalbare oplossingen.