Leerstoornissen: hoe school en ouders samen het verschil maken.

Wat als leren elke dag aanvoelt als een voortdurende strijd? Voor Felix, een jongen van tien met dyslexie, dyscalculie en concentratieproblemen, is dat de realiteit. Zijn mama ziet hoe zelfs eenvoudige schooltaken hem uitputten, hoe zijn klasgenoten sneller vooruitgaan en hoe dat langzaam aan zijn zelfvertrouwen knaagt. Net als veel andere ouders vraagt ze zich af hoe ze haar kind het best kan ondersteunen, zonder hem te overvragen.

Die herkenbare vraag vormt het vertrekpunt van een nieuwe aflevering van de podcast Goed om Weten. Podcasthost Tine De Donder gaat in gesprek met Lien Peters, onderzoeker bij het Research Centre for Learning in Diversity en expert in leerstoornissen.

Geen pasklare oplossingen, wel richtinggevende inzichten

Een duidelijke handleiding bestaat niet, benadrukt Lien Peters. Leerstoornissen uiten zich bij elk kind anders en vragen telkens een aanpak op maat. Toch zijn er enkele principes die volgens onderzoek en praktijkervaring cruciaal zijn.

Een eerste belangrijk punt is afstemming. Ouders, school en eventuele externe begeleiders zoals logopedisten moeten goed op elkaar afgestemd zijn. Wanneer thuis andere methodes of uitleg worden gebruikt dan op school, kan dat voor extra verwarring zorgen. Onderwijs bouwt vaak stap voor stap verder op specifieke instructiemethoden, en die samenhang is belangrijk voor kinderen met leerstoornissen.

Voor ouders betekent dit dat zij niet alles zelf hoeven of moeten oplossen. De didactische expertise ligt in de eerste plaats bij de school en gespecialiseerde begeleiders. Ouders spelen vooral een ondersteunende rol, door vertrouwen te geven, mee te denken en in gesprek te blijven met de school.

Ondersteuning die drempels verlaagt

In het gesprek benadrukt Lien Peters dat ondersteuning niet betekent dat de lat lager wordt gelegd. Integendeel. Het gaat erom drempels weg te nemen zodat kinderen hun energie kunnen gebruiken voor het begrijpen van de leerstof, in plaats van vast te lopen op basisvaardigheden.

Compenserende maatregelen kunnen daarbij helpen. Denk aan voorleessoftware bij leesproblemen, tafelkaarten of een rekenmachine bij rekenstoornissen. Peters vergelijkt het met het dragen van een bril. Een bril zorgt er niet voor dat iemand minder leert, maar wel dat lezen minder inspanning kost. Op dezelfde manier kunnen hulpmiddelen het leren toegankelijker maken voor kinderen met leerstoornissen.

Het is in de eerste plaats aan de school om die redelijke aanpassingen te voorzien, binnen het zorgbeleid dat elke school heeft. Ouders kunnen daarbij optreden als bondgenoot en pleitbezorger van hun kind, door het gesprek aan te gaan en samen te zoeken naar wat haalbaar en helpend is.

Extra oefenen zonder overbelasting

Veel ouders worstelen met de vraag of extra begeleiding, zoals logopedie, wel een goed idee is. Na een intensieve schooldag voelt nog meer oefenen vaak zwaar en frustrerend aan. Die bezorgdheid is terecht, erkent Peters.

Toch kan gerichte extra ondersteuning een groot verschil maken, zeker wanneer ze goed afgestemd is met de school. Idealiter gebeurt die begeleiding tijdens de schooluren, bijvoorbeeld via een zorgleerkracht. In de praktijk is dat niet altijd haalbaar. Wanneer ondersteuning buiten de school plaatsvindt, is het belangrijk dat ze beperkt blijft in tijd en dat er tegelijk op school maatregelen zijn die de schooldag minder belastend maken. Zo blijft er bij het kind nog energie over en groeit de motivatie.

Uit een leerstoornis groeien kan niet, ermee leren omgaan wel

Een hardnekkig misverstand is dat kinderen kunnen “uitgroeien” uit een leerstoornis. Voor dyslexie en dyscalculie is dat niet het geval. Het gaat om primaire leerproblemen die blijvend zijn. Wel kunnen kinderen leren omgaan met hun moeilijkheden, zeker wanneer ze vroeg en gericht ondersteund worden.

Onderzoek toont aan dat vroege interventies het meest effect hebben, zelfs al is een officiële diagnose dan vaak nog niet gesteld. Hoe sneller er gewerkt wordt aan de basisvaardigheden die problemen geven, hoe groter de kans dat kinderen sterker staan in hun verdere schoolloopbaan.

Meer dan leren alleen

Misschien het meest geruststellende advies uit de podcast is dat school niet alles mag bepalen. Het mentaal welzijn van een kind is minstens even belangrijk als schoolse vooruitgang. Elk kind heeft talenten en interesses, ook buiten lezen, schrijven, spellen en rekenen.

Wanneer school te zwaar weegt, dreigt het zelfvertrouwen te dalen. Daarom is het belangrijk dat er thuis ruimte blijft voor ontspanning, succeservaringen en activiteiten waarin een kind zich sterk voelt. Ouders hoeven de leerproblemen van hun kind niet op te lossen. Hun belangrijkste rol is die van supporter, die samen met de school waakt over het evenwicht tussen leren, welzijn en groei.
 

---