Studenten hertekenen het nachtleven.

Het idee dat studenten “niet meer uitgaan” duikt regelmatig op in media en publieke debatten. Onderzoeksproject SHIFT (Students habits in interaction and free time) nuanceert dat beeld. Op basis van diepte-interviews met studenten en stakeholders in Gent en Antwerpen blijkt dat studenten zich niet terugtrekken uit het sociale leven, maar het anders vormgeven: bewuster, selectiever en met andere prioriteiten dan eerdere generaties.

In plaats van de frequentie van uitgaan, blijkt vooral de kwaliteit van de ervaring bepalend. Studenten wegen plezier en ontspanning af tegen verantwoordelijkheid en sociale verwachtingen. Grote, anonieme feestcontexten maken vaker plaats voor kleinschalige, vertrouwde settings waar verbondenheid, gezondheid en veiligheid primeren. De nadruk op kwaliteit boven kwantiteit helpt verklaren waarom klassieke indicatoren van studentenuitgaan (o.a. drukke clubs, volle studentencafés en wekelijkse studentenfeesten) onder druk staan. 

Gezondheid, veiligheid en sociale media als filters

De verschuiving past in een bredere maatschappelijke context van onzekerheid, prestatiedruk en voortdurende digitale zichtbaarheid. Studenten houden meer rekening met mentale en fysieke gezondheid. Overprikkeling, slaaptekort en katerangst vormen reële drempels. Ook alcoholgebruik is minder een vanzelfsprekend vertrekpunt: matiging en niet-drinken zijn sociaal meer aanvaard. Studenten verwachten uitgaansplekken die zorg en comfort bieden, bijvoorbeeld via chillzones, gratis water en awareness-teams.

Veiligheid speelt daarbij een doorslaggevende rol. Angst voor spiking, (seksueel) grensoverschrijdend gedrag en agressie beïnvloedt sterk waar en met wie studenten uitgaan. Het subjectieve veiligheidsgevoel – gevormd door persoonlijke ervaringen, verhalen en mediaberichtgeving – weegt vaak zwaarder dan objectieve risico’s. Bekendheid met locaties en zichtbare, relationele veiligheidsmaatregelen vergroten het vertrouwen, maar kunnen ook spanningen oproepen rond inclusie en uitsluiting.

Daarnaast spelen ook sociale media een sleutelrol. Ze sturen verwachtingen, beïnvloeden keuzes en maken ervaringen zichtbaar. Uitgaan wordt vaker gepland en gekoppeld aan specifieke events of belevingen, met een groter bewustzijn van zichtbaarheid en reputatie.

Uitgaanslandschap onder druk

Tegelijk staat het uitgaanslandschap zelf onder druk door stijgende kosten, commercialisering en gentrificatie, factoren die het verdwijnen van informele en laagdrempelige plekken kunnen versnellen.

Conclusie: geen probleem, maar realiteit

De conclusie van SHIFT is helder: studenten blijven nood hebben aan ontmoeting, collectieve beleving en ontspanning, maar geven daar op andere manieren invulling aan. De uitdaging voor steden en organisatoren ligt niet in het terughalen van vroegere modellen, maar in het ondersteunen van nieuwe vormen van nachtleven die inzetten op kwaliteit, veiligheid, betaalbaarheid en inclusie. De onderzoekers formuleerden in hun onderzoeksrapport alvast een aantal concrete aanbevelingen. 

---